Trần Nhân Tông
- Danh từ riêng:
- Tên hiệu của một vị vua thời Trần: "Trần Nhân Tông" là miếu hiệu của vị hoàng đế thứ ba của nhà Trần, tên thật là Trần Khâm (1258-1308).
- Một nhân vật lịch sử quan trọng: Ông là một vị vua - thiền sư, có công lao to lớn trong lịch sử dân tộc trên các lĩnh vực quân sự, văn hóa và tôn giáo.
- Danh từ riêng:
- Vua Trần Nhân Tông lên ngôi năm 1279.
- Tư tưởng Phật giáo của Trần Nhân Tông có ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa Việt Nam.
- Hội nghị Diên Hồng lịch sử được tổ chức dưới thời Trần Nhân Tông.
"Thời đại Trần Nhân Tông": Cụm từ dùng để chỉ giai đoạn lịch sử đất nước dưới sự trị vì của ông, thường nhấn mạnh đến những thành tựu rực rỡ về quân sự và văn hóa.
- Thời đại Trần Nhân Tông được xem là một trong những giai đoạn huy hoàng của quốc gia Đại Việt.
"Tư tưởng Trần Nhân Tông": Chỉ hệ thống quan điểm, triết lý về Phật giáo, đạo đức và cai trị của ông, đặc biệt là tinh thần "cư trần lạc đạo" (sống giữa cõi trần mà vui với đạo).
- Tư tưởng Trần Nhân Tông đề cao sự hòa quyện giữa đạo và đời.
- Trần Khâm (Danh từ riêng): Tên húy (tên thật) của vua Trần Nhân Tông.
- Phật hoàng (Danh từ): Danh hiệu tôn kính dành cho Trần Nhân Tông, xuất phát từ vai trò là một vị vua và một bậc chân tu có công lớn với Phật giáo.
- Trúc Lâm Yên Tử (Danh từ riêng): Tên thiền phái do Trần Nhân Tông sáng lập, còn gọi là Trúc Lâm.
- Điều Ngự Giác Hoàng (Danh từ riêng): Một tôn hiệu khác của Trần Nhân Tông sau khi ông xuất gia.
- Vua Nhân Tông: Cách gọi tắt, trang trọng.
- Đức Vua - Phật Hoàng: Cách gọi kết hợp, nhấn mạnh cả hai vai trò lịch sử và tôn giáo của ông.
Khai sáng Trúc Lâm: Chỉ công lao sáng lập thiền phái Trúc Lâm của Trần Nhân Tông.
- Trần Nhân Tông là người khai sáng Trúc Lâm, một dòng thiền mang đậm bản sắc Việt.
Chủ trì hội nghị Diên Hồng: Nhắc đến sự kiện lịch sử quan trọng do ông trực tiếp chỉ đạo.
- Hình ảnh Trần Nhân Tông chủ trì hội nghị Diên Hồng thể hiện tinh thần đoàn kết toàn dân.
"Cư trần lạc đạo": (Ở đời vui đạo) - Một tư tưởng nổi bật trong cuộc đời và sự nghiệp của Trần Nhân Tông, thể hiện sự hòa hợp giữa việc đời và đạo Phật.
- Tinh thần "cư trần lạc đạo" của Trần Nhân Tông đến nay vẫn còn nguyên giá trị.
"Hòa quang đồng trần": (Hòa ánh sáng mình với bụi trần) - Tư tưởng sống hòa mình với nhân dân, không tách biệt của ông.
- Lối sống "hòa quang đồng trần" của Trần Nhân Tông khiến ông được lòng dân chúng.
- (Trần Khâm; 1258-1308) Con trai Trần Thánh Tông, lên ngôi năm 1279, nhường ngôi năm 1293. Dưới triều đại ông, quân ta hai lần chiến thắng quân Nguyên. Trần Nhân Tông là người trực tiếp chủ trì hội nghị Diên Hồng. Bên cạnh thành tựu về võ công, dưới triều Trần Nhân Tông còn nhiều thành tựu văn hoá, ngoại giao. Chế độ thi cử được cải tiến, thơ văn chữ Nôm được sáng tác nhiều. Trần Nhân Tông còn nghiên cứu sâu về Phật giáo, ông là người khai sáng ra phái Trúc Lâm trong Phật giáo Việt nam, được tôn là vị tổ sư thứ nhất. ông mất khi mới 51 tuổi